حسنعلى خان افشار

202

سفرنامه لرستان و خوزستان ( فارسى )

كاروان‌رو لرستان - خوزستان قرار دارد از گذشته‌هاى دور محل گذر و توجه بوده است . با قرارگرفتنش در مسير خطوط لوله‌هاى نفت ، جاده مالروى آن گسترش يافت به‌گونه‌اى كه از آن زمان تاكنون از آن ماشين مىگذرد « 1 » ( نض 10 ) . 80 . چمش ، چمشك . به دو بخش تقسيم مىشود : زير تنگ ، پشت تنگ . هر دو جزو دهستان ميانكوه بخش ملاوى هستند . در چمشك زير تنگ طوايف محكى ( مه كى ) ، شاهپور و پمه حر زندگى مىكنند كه در سال 1365 ، 89 خانوار و 541 نفر بودند . در چمشك پشت تنگ نيز طوايف شاهپور و محكى ( مه كى ) با جمعيتى بالغ بر 141 نفر زندگى مىكنند . قلعهء معروف چمشك كه اكنون خرابه‌هاى آن برجا است ، در اين بخش بوده است « 2 » . 81 . بىشك در زمرهء شاعران بزرگ لرستان در روزگار قاجار جاى دارد كه متأسفانه تاكنون آگاهى چندانى از زندگى او به دست نيامده است و آنچه كه داريم و مىتوانيم بر پايهء آن دربارهء او داورى كنيم همين قصيدهء حاضر و گزارش بسيار كوتاه حسنعلى خان است . باتوجه به ذكر نام و تخلص او و نيز لقب ميرزايى كه برايش به كار رفته است ، مىتوانيم حدس بزنيم كه در شمار شاعران تحصيل كرده و باسواد لرستان - همچون شايق لرستانى - قرار دارد كه شعرشان تابع شعر زمانشان ( شعر فارسى آن روز ) مىباشد و از نظر فنى و قالب‌هاى شعرى با آنها مطابقت دارد و اگر نگوييم فراتر از آنها است ، دست كم با آنها برابرى مىكند . بررسى اشعار اين گروه گواه روشن اين مدعا است . گذشته از اين ، لقب ميرزايى بيانگر كامليت سنى - دست كم پنجاه سال به بالاى - اوست . همچنين تغزل غنائى قصيده‌اى كه در اين‌جا درج شده است ، جهان‌بينى و شرايط زندگى شاعر را به درستى بيان مىكند . ازاين‌رو مىتوانيم بگوييم كه ميرزا يوسف چون ديگر بزرگان فرهنگ و ادب لرستان : على مير درك‌وندى ( گونگادين ) ، شايق لرستانى ، ملا منوچهر كوليوند و . . . ، كم طالعى است كه اگرچه از هنر بهره‌اى وافر دارد اما دهر دون‌پرور با او به ستيز برخاسته و نغمهء داووديش را از گوش مردم دور داشته است .

--> ( 1 ) . نك : ايزدپناه ، حميد ، آثار باستانى و تاريخى لرستان ، ج 2 ، ص ص 19 - 20 ؛ مركز آمار ايران ، نتايج تفصيلى سرشمارى 1365 ، فرهنگ آبادىهاى كشور ( خرم‌آباد ) ، ص 122 . ( 2 ) . همان منابع ، به ترتيب ص ص 49 - 50 ؛ ص 125 .